Η έννοια της οικονομικής ανάπτυξης στον «περί ειρήνης»λόγο του Ισοκράτους.


Αρχίζοντας ο σπουδαίος Ισοκράτης τον λόγο του περί  «ειρήνης»αναφέρεται στο ότι ομιλεί για όχι τυχαία ζητήματα,αλλά για ζητήματα που καθορίζουν τη ζωή των ανθρώπων.Σημειώνει όμως ότι οι δημοκόποι  της Αρχαίας Αθήνας καλά κρατούσαν.Άνθρωποι με βλαβερές για την πόλη απόψεις επικρατούσαν ,επιβάλλοντας συνεχώς τις καταστροφικές απόψεις τους ενάντια σε απόψεις σωφρόνων και νουνεχών ανθρώπων.Ο Ισοκράτης αποφάσισε να ομιλήσει για την ειρήνη όχι ως στατική κατάσταση αλλά ως κυρίως δυναμική και εξελικτική κατάσταση που θα προωθήσει αποφασιστικά την Αθηναϊκή πολιτεία σε όλα τα επίπεδα.
Υποστηρίζει λοιπόν ότι πρέπει να επιτευχθεί ειρήνη στο Δήμο όχι απλά επειδή φοβείται την κατάσταση του πολέμου,αλλά πολύ απλά επειδή θεωρεί ότι αυτή η κατάσταση τελείωσε πλέον και ήλθε η ώρα η Αθηναϊκή πόλις ειρηνικά να χαρεί και περαιτέρω να δημιουργήσει τα επίχειρα των τόσων επιτευγμάτων της(αν και οι τότε χρονικές συγκυρίες δεν ήταν οι καλλίτερες για την πόλη).Ο ρήτορας λοιπόν συμβουλεύει τους συμπολίτες του να εφαρμόσουν τις συνθήκες οι οποίες συζητούν για ελεύθερα κράτη ,για την Ελληνική αυτονομία ,ειδικά ανάμεσα σε όλες τις πόλεις  και στον Πέρση Βασιλέα.Τα καλά της πλήρους ανεξαρτησίας και ειρήνης είναι πολλαπλά και σημαντικά για τον Αθηναίο  ρήτορα.
Συγκεκριμένα πιστεύει ότι η Αθήνα πλέον μπορεί να κερδίσει και να αυξήσει  την ασφάλειά της,οικονομική άνθιση,ομόνοια και υπόληψη από όλους τους Έλληνες.ΟΙ τέχνες και οι βιοτεχνίες θα αναπτυχθούν,θα διπλασιασθούν τα έσοδα της πόλης,θα επιστρέψουν μάλιστα στην Αθήνα οι έμποροι,οι ξένοι και οι μέτοικοι.Οι σύμμαχοι και πάλι θα εμπιστευτούν την Αθήνα όχι από φόβο αλλά  από εμπιστοσύνη.Το  επιχείρημα του ρήτορα είναι πράγματι πολύ απλό και πάντα επίκαιρο.Μετά από τόσους και τόσους πολέμους η Αθήνα είναι πλέον ικανή να διαχειρισθεί πλούτο,πλουτοπαραγωγικές πηγές , πνευματικά και υλικά αγαθά.Δεν θα πρέπει  να συνεχίσει τους πολέμους.Η ειρήνη μπορεί να αναπτύξει όλα όσα η πόλη απέκτησε,ή σε χρόνους δύσκολους και πάλι να  τα αυξήσει περαιτέρω.

Ο ρήτορας πολλά  εναποθέτει στο γεγονός ότι η Αθήνα μπορεί με τη φήμη που θα αποκτήσει μέσα από τη φιλειρηνική και  εξελικτική συμπεριφορά της να αποκτήσει φήμη και ισχυρούς συμμάχους.Σε καμμία των περιπτώσεων ο ρήτορας δεν  προσπαθεί να ταπεινώσει την πόλη του.Αντιθέτως προσπαθεί με λογική και σωστή εκτίμηση των καταστάσεων να χαράξει ένα μέλλον ευοίωνο γι αυτόν και τους συμπολίτες του.Στηριγμένο στην απολύτως λογική εκτίμηση των καταστάσεων.
Οι Αθηναίοι επικρίνονται από το ρήτορα στο λόγο «περί ειρήνης»για το ότι πολλές εξουσίες τις έχουν παραδόσει σε διεφθαρμένους ανθρώπους.Θεωρεί ότι  το συμφέρον της πόλης  συμβαδίζει με αδιάφθορους ανθρώπους ,αυτούς που όταν βρεθούν στην εξουσία θα εξυπηρετήσουν πραγματικά τα συμφέροντα του κράτους.Η παράδοση του Αθηναϊκού πολιτεύματος σε φαυλοκράτες  είναι ό,τι το χειρότερο για τον Αθηναίο ρήτορα,ο οποίος σαφέστατα υπονοεί ότι καμμία πολιτεία δεν μπορεί να έχει ειρήνη εάν κυβερνάται από φαύλους και διεφθαρμένους.Ο Ισοκράτης  διακηρύσσει ότι η ειρήνη σε μία πολιτεία στηρίζεται επάνω στη σοφία τω ν κυβερνώντων,στη σωφροσύνη του λαού,στην ανδρεία των υπευθύνων περί την εξουσία,στη δικαιοσύνη.Ο Ισοκράτης προτρέπει τους Αθηναίους να παραιτηθούν από περιττές ηγεμονίες προκειμένου  μέσα στα σύνορα της πόλης τους να μεγαλουργήσουν έχοντας πετύχει τη δημιουργία της  ανεξάρτητης κρατικής ηγεμονίας τους αλλά  και των καλών διπλωματικών σχέσεων.Η ανεξαρτησία της πόλης κράτους είναι πρώτιστο κριτήριο ανάπτυξης και ευτυχίας του δήμου,συμφέρον των κυβερνώντων είναι μόνο το συμφέρον της πόλης και τίποτε άλλο.
Μάλιστα η αρετή της δικαιοσύνης πολλαπλώς ερμηνεύεται  και υποστηρίζεται  από το ρήτορα.Οι δυνατοί δεν γίνεται να κυβερνούν τους ασθενέστερους.Η δικαιοσύνη από όλους προς όλους είναι κριτήριο ευτυχίας των ανθρώπων και ανάπτυξης της πόλης.Αλλοιώς η αδικία είναι η κυριαρχία των λίγων φαύλων και πρόσκαιρων εξουσιαστών επάνω στους πολλούς.
Τα μέτρα λοιπόν που προτείνει ο ρήτορας προκειμένου η πόλη να εξελιχθεί περαιτέρω είναι συγκεκριμένα:Θα πρέπει να αξιοποιηθούν καλοί και ενάρετοι σύμβουλοι.Οι συκοφάντες θα πρέπει να εξαφανισθούν ,επιβάλλεται οι καλές σχέσεις με τους συμμάχους.Θεωρεί ότι κανένας από τη φύση δεν έχει καμμία ετικέτα δημοκρατικού ή ολιγαρχικού,αντιθέτως θα πρέπει οι αθηναίοι με τα έργα τους και πάλι να καταξιωθούν στα μάτια των Ελλήνων.Η φήμη –σύμφωνα με το ρήτορα-είναι ό πιο σημαντικός σύμμαχος για μία πόλη.Η δικαία και ηθική πολιτική ,επαναφέρει την ανάμνηση του Σωκράτους και διασφαλίζει το υγιές πολίτευμα και την υγιά ανάπτυξη της πόλης.Χωρίς αυτά-επαναλαμβάνουμε –καμμία έννοια ειρήνης –πολιτειακής ή άλλης  -δεν μπορεί να υπάρχει.
Ο αξιακός  ιστός του ρήτορος είναι πολύ συγκεκριμένος και πάντα επίκαιρος.Προσπαθεί συνεχώς να υπενθυμίζει στους συμπατριώτες του την  ανάγκη μίμησης των ενδόξων προγόνων τους .Πόλις που λησμονεί το χθές δεν έχει αύριο,κράτος που ξεχνά τις  ρίζες του δεν δρέπει καρπούς.Η επαφή με φωτισμένους προγόνους διασφαλίζει την συνεχή εξελικτική και αναπτυσσόμενη πορεία ενός κράτους μέσα στην ιστορική διαδικασία.


Βασίλειος Μακρυπούλιας,δρ.φιλοσοφίας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου