Η έννοια του ξένου στον Όμηρο.




Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια του Κύκλωπος Πολυφήμου στον Οδυσσέα και στους συντρόφους του όταν ξαφνικά εντελώς τους βλέπει μέσα στη  δική  του σπηλιά: «(ι,252-255) : «Ποιοι είστε ορέ ξένοι/και από  πού στης θάλασσας τους δρόμους γυρνάτε;/Μήνα για δουλειές ή πάτε έτσι στην τύχη;/όπως οι κλέφτες που γυρνούν στα πέλαγα και φέρνουν /στους ξένους τόπους συμφορές και τη ζωή τους παίζουν;». Το όνομα ξείνος είναι χαρακτηριστικό ότι απαντάται στην Οδύσσει 70 φορές. Αυτό μάλλον δεν είναι τυχαίο για την εποχή που ανδρώθηκε ο Όμηρος δίδοντάς μας τα αθάνατα έπη του. Οι άνθρωποι ζούσαν μέσα στη  θάλασσα, ζούσαν μέσα στους πολέμους, περνούσαν πολλές περιπέτειες και ήταν εύκολο να χάσουν σπίτι και πατρίδα, για λίγο ή για πολύ χρονικό διάστημα έχοντας την ανάγκη  μιάς φιλοξενίας. Ο Κύκλωπας όμως θέτει σε πολύ συγκεκριμένο νοηματικό πλαίσιο κάποιο «μέρος» της εννοίας του ξένου: Ο ξένος πολλές φορές ήταν  αυτός ο οποίος περιπλανάτο στις θάλασσες.Επίσης είναι αυτός ο οποίος φεύγει από τα δικά του μέρη για δουλειές.Παραδίδεται  όμως και ο έλλογος φόβος για όσους ξένους εκμεταλλεύονται την άγνοια των ανθρώπων που τους παρέχουν φιλοξενία και προκαλούν μεγάλα κακά σε αυτούς στο βιός τους και στους οικείους τους.
Δεν είναι τυχαίο μάλλον ότι ο Όμηρος βάζει στο στόμα του Κύκλωπα αυτά τα λόγια για τους ξένους. Ο Κύκλωπας συμβολίζει την μονοδιάστατη και άπειρο υλική ανθρώπινη δύναμη. Μόνον τέτοιες οντότητες είναι ικανές να αντιμετωπίσουν τους επιβλαβείς ξένους. Ας σκεφθούμε ότι ένας κανονικός και μέσος άνθρωπος δεν θα ομιλούσε παρόμοια σε εισβολείς ξένους της οικίας του. Διαβλέπουμε λοιπόν μία Ομηρική επιφυλακτικότητα απέναντι  στην έννοια του ξένου. Ο ξένος γενικά, ο ξένος χωρίς χαρακτηριστικά, μπορεί να   είναι καλός μπορεί να είναι και κακός. Μπορεί να προκαλέσει χαρές στο σπίτι εις το οποίο θα φιλοξενηθεί μπορεί όμως και να φέρει ανήκεστα κακά και  συμφορές. Σε εποχές όμως όπως οι Ομηρικές, στις οποίες οι άνθρωποι ζούσαν τη χαρά της φύσης και του παγανιστικού τρόπου ζωής, οι κύριοι του σπιτιού θα έπρεπε να προσφέρουν στο φιλοξενούμενο τα αγαθά της φύσης. Το γάλα, το κρέας, το νερό, το κρασί, την ψυχική χαρά,τη νοητική ησυχία, την πρακτική ξεκούραση. Συζητούμε για εποχές όπου οι άνθρωποι ζούσαν σε αγαστή ισορροπία με τη φύση. Ο Κύκλωπας μπορεί να διαχειρισθεί τον κακό και εχθρικό ξένο,όχι όμως ο κοινός θνητός. Γι αυτό  το λόγο ο ξένος θα πρέπει να ήταν σίγουρο ότι θα έφερνε ευ-χαρίστηση,ευ-γνωμοσύνη και θα συνέβαλε στην ευεξία της πράξης φιλοξενίας.Οι ανθρώπινες σχέσεις στην εποχή  του Ομήρου,όπως όλες οι παγανιστικές φυσικές σχέσεις ήταν σχέσεις ουσίας και αληθείας.Οι άνθρωποι ζούσαν τον Άλλο όπως η Φύση τον Άνθρωπο. Έπρεπε λοιπόν ο Άλλος να άξιζε τα δώρα του φιλοξενούντος,ο φιλοξενούμενος θα έπρεπε να αξίζει τα καλά του δίδοντος τη φιλοξενία. Λόγω αυτής της αξιακής θεώρησης ο ξένος για τους Έλληνες (άρα ισχύει και στον Όμηρο) ήταν αυτός ο οποίος ή ενστερνιζόταν τα ίδια ιερά και όσια με αυτούς,ή τουλάχιστον ήταν σε θέση να σεβασθεί όσα ο Ομηρικός κόσμος είχε υιοθετήσει ως σοφά,σώφρονα και πρακτέα.

Από το Είναι του Μάρτιν Χάϊντεγγερ στο Εκεί-Είναι του Διονυσίου Σολωμού.


Στην «Εισαγωγή στη Μεταφυσική» ο Μάρτιν Χάϊντεγγερ επικέντρωσε την προσοχή του στο νόημα του πρώτου στασίμου της Αντιγόνης του Σοφοκλέους το οποίο και παρέθεσε σε δική του μετάφραση και διεξοδικό σχολιασμό. Θεωρούμε ότι ο σχολιασμός του σημαντικοτάτου και από φιλοσοφικής απόψεως στασίμου έχει σχέση με το πάντα επίκαιρο ερώτημα του φιλοσόφου του Μέλανος Δρυμού  «γιατί να είναι (υπάρχει) το όν και όχι το τίποτα;». Το σισσύφειο αιώνιο ερώτημα περί της σημαντικότητας του ανθρώπου με φόντο το Είναι και όχι την εργαλειακή κοινωνία του σήμερα επανέρχεται. Ως εργαλείο του Ώδε-Είναι , ως μέριμνα έχει αξία ο άνθρωπος, αυτός που είναι ο «φοβερώτερος από όλα τα φοβερά όντα». Ίσως ο Γερμανός σοφός ψάχνει τους τρόπους αυτό το δεινό όν, τον άνθρωπο, να τον μετατρέψει σε χρήσιμο εργαλείο μέριμνας για το Είναι, δίνοντάς του ανώτερο οντολογικό σκοπό και προοπτική.
Ο σοφός Σολωμός εκκινεί –από άλλο ίσως μετερίζι- και αυτός από την ανθρώπινη δεινότητα. Και για το Σολωμό ο άνθρωπος είναι το φοβερώτερο από όλα τα όντα: «Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει/λαλεί πουλί,παίρνει σπυρί και η  μάνα το ζηλεύει». Ο άνθρωπος ευρίσκεται σε μηδενικό (έσχατο ) σημείο λόγω της φύσης του. Μιάς φύσης τόσο αντιφατικής. Η σύγκριση με τα πετεινά(η οποία μας φέρει στο νού τον ύμνο στην ελευθερία των πτηνών του Ιησού «βλέπετε τα πουλιά, πάντα πετούν και πάντα βρίσκουν ό,τι θέλουν») είναι  δηλωτική για το φοβερό όν , τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος του Σολωμού, όπως και του Χάϊντεγγερ, όπως αναλύεται και στο στάσιμο της Αντιγόνης(πολλά τα δεινά κουδέν δεινότερον ανθρώπου μέλει») είναι σύνθεση του χάους και του πολιτισμού. Ο Σολωμός αρχίζει τους «Ελευθέρους Πολιορκημένους» όπως και ο Χαϊντεγγεριανός Σοφοκλής: ο άνθρωπος είναι φοβερός διότι μπορεί να μεταφέρει επί της γής όλη την σκληρή κατάσταση του χάους, αλλά να την κερδίσει. Μπορεί να φέρει επί της γής όλη τη χαοτική  κατάσταση του αβυσσαλέου απείρου. Λοιμούς, γίγαντες, λιμούς, τιτάνες, πολέμους και καταστροφές.Όμως μέσα από το Λόγο (το κυριότερο υπαρξιακό επί της γής χαρακτηριστικό) να επικρατήσει στο Ώδε-Είναι και να δημιουργήσει μία ανεκτή  ζωή. Εκεί, πέρα από την καταστροφή ο Σολωμός βλέπει να ανοίγεται το Είναι του Λόγου και της δημιουργικής φύσης του ανθρώπου: « Ο Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε/και άσα άνθια βγαίνουν και καρποί τόσα άρματα σε κλειούνε». Είναι στερρά πίστη του Χάϊντεγγερ ότι τα όντα μετατρέπονται σε αντικείμενα τα οποία  μπορούν να χειραγωγηθούν και να χρησιμοποιηθούν κατά βούληση από τον άνθρωπο. Η διαλεκτική της χαράς  και του πόνου συναντάται ως διαλεκτική της ύπαρξης και στο Σολωμό και στον Χάϊντεγγερ, ουσιαστικά είναι διαλεκτική κίνησης από τον τόπο της λύπης στον τόπο της χαράς. Η υπαρξιακή κίνηση επιτυγχάνεται όχι με τα  άκρα αλλά με νόηση βούληση και πίστη. Ο Απρίλης του Σολωμού , αυτή η προσωποποίηση της Ελληνικής Άνοιξης , ο μήνας που φέρει τον Έρωτα και τη Ζωή , η νοητή πατρίδα του Είναι, εμφανίζεται ως ένα Εκεί – Είναι στο Σολωμό.

«Τα καίρια υφολογικά στοιχεία στο Συμπόσιο του Πλάτωνος και ειδικά στο τμήμα 196d-197e και ο τρόπος εξήγησης της λειτουργίας τους. Επεξηγηματική αναφορά στη φράση του Αγάθωνος : «“τὰ μὲν παιδιᾶς, τὰ δὲ σπουδῆς μετρίας ... μετέχων” με την οποία ολοκληρώνεται ο λόγος του.”.


O Πλάτων μέσα από τον περίφημο διάλογό του «Συμπόσιον», θέλησε μέσα από όλους τους ομιλητές που ανέπτυξαν τις απόψεις τους για τον Έρωτα να καταδείξει κάτι πράγματι φιλοσοφικά –και όχι μόνο- αξιοσημείωτο και σημαντικό. Μόνο ο διαλεκτικός μπορεί να συλλάβει και να αποδώσει τη φύση και τα χαρακτηριστικά του έρωτος. Ο Αγάθων ουσιαστικά στη δική του (σοφιστικής προέλευσης) άποψη περί του έρωτος διαλέγεται με τους παρευρισκομένους στο συμπόσιο. Οι φράσεις του είναι ενδεικτικές και καταδεικνύουν ότι ο Πλάτων ενδιαφέρεται να παραθέσει όλα τα πνευματικά ρεύματα της εποχής του, όπως αναφέρει ο Συκουτρής προκειμένου να τα διακωμωδήσει(1949, 77).Αναφέρει λοιπόν ο Αγάθων : «διά να αποδώσω και εγώ τας τιμάς εις την τέχνην μας όπως και ο Ερυξίμαχος εις την ειδικήν του»(196d). Ο Αγάθων διαλεκτικά και σε σχέση με τον Ερυξίμαχο προσεγγίζει το θέμα του Έρωτος. Ταυτόχρονα ο διάλογος επεκτείνεται ανάμεσα και στην επιστήμη που αντιπροσωπεύει ο Ερυξίμαχος και  στη σοφιστική τέχνη που βέβαια αντιπροσωπεύει ο Αγάθων. Επίσης στο 197b ο Αγάθων ρητά αναφέρει ότι «μ΄αυτό νομίζω Φαίδρε ο Έρως πρώτος ο ίδιος καθώς είναι ωραιότατος». Ο διάλογος υφίσταται ανάμεσα στον Αγάθωνα(εκπρόσωπος της σοφιστικής τέχνης) και στον Φαίδρο (είναι αυτός που παρουσιάζει τη μυθική παράδοση).Μέσα από τη διαλεκτική προσέγγιση όλων των απόψεων περί Έρωτος εκ μέρους του Πλάτωνος, φαίνεται ότι όλοι δεν κατέχουν την αλήθεια περί αυτής της οντότητος, κάτι που τελικά θα φανεί και θα αποδειχθεί ότι κατέχει ο Σωκράτης. Βέβαια θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το επικριτικό ύφος του Αγάθωνος είναι σοφιστική κληρονομιά, διότι με έπαρση θέλει να αποδείξει ότι τα λεγόμενα τα δικά του αποδίδουν τη φύση του Έρωτος.
Ο Αγάθων στο λόγο του περί Έρωτος (196d-197e) προσεγγίζει την οντότητα αυτή ως ένα φαινόμενο ψυχικό(«ο Απόλλων όταν εφεύρε τον δρόμον του έδειξε ο πόθος και ο έρως”(197b). To  ύφος και ο τρόπος επεξεργασίας είναι σοφιστικά ρητορικός και όχι φιλοσοφικός(αυτό δίνει βέβαια το δικαίωμα στον Πλάτωνα(ο Σωκράτης θα το κάνει άμεσα) κυρίως να κατακρίνει τη σοφιστική τέχνη όπως αυτή εκδηλώθηκε στους λόγους του Αγάθωνος. Χαρακτηριστικά ο Αγάθων προχωρεί με κλιμακούμενα-διαζευκτικής  προέλευσης –συλλογιστικάα σχήματα. Θα υποστηρίζαμε ότι γεννά διαιρέσεις και υποδιαιρέσεις μεγεθών και οντοτήτων και ψυχικών καταστάσεων προκειμένου (κατά σοφιστικό τρόπο)  να πετύχει το σκοπό του, μέσα από αυτό το τεχνικό ύφος που προάγει.Από τις Μούσες περνά στα έμψυχα(η  τέχνη είναι βαθμός εμφάνισης του Έρωτος διότι εμπνέει τους ανθρώπους και τους θεούς)τελικά μέσα από τον Έρωτα ο Δίας «πηδαλιουχή θεούς και ανθρώπους»(197b).O Έρωτας διώχνει την Ανάγκη και φέρνει την Ειρήνη και τη Γαλήνη. Οι κλιμακούμενοι σοφιστικοί συλλογισμοί του Αγάθωνος προχωρούν από τον ουρανό και τις ουράνιες θεότητες προς τη γή και τους  ανθρώπους (αλλά και τις δραστηριότητές του) και μάλλον προσπαθούν εκ του αποτελέσματος να διατυπώσουν την άποψη ότι ο Έρωτας είναι ωραίος και τέλειος διότι φέρει την ευτυχία σε θεούς και ανθρώπους. Ως ακόλουθος των σοφιστών δεν εμβαθύνει στη φύση του  Έρωτος (τον αναφέρει ως το νεώτερο των θεών(195d)αλλά μέχρι εκεί).

Το νιτσεϊκό υπόστρωμα της σκέψης του Ίωνος Δραγούμη στο «Όσοι ζωντανοί».


Στο σημαντικό έργο του Ίωνος  Δραγούμη «Όσοι ζωντανοί» περιγράφεται το νιτσεϊκό πέρασμα του συγγραφέως από την Πόλη. Η βούληση και ο υπέρλογος θαυμασμός του για την Πόλη τον κατατάσσουν στους Έλληνες οι οποίοι κινήθηκαν πέρα από το Λόγο προσπαθώντας να προσεγγίσουν την υπόθεση της Ελλάδος με πιο μυστικές δυνάμεις , όπως είναι η αγάπη, ο θαυμασμός, η βούληση της προόδου και της ολοκλήρωσης. Η προσπάθεια πορείας προς το όνειρο που τόσο ημιτελές άφησαν σημαντικοί άνθρωποι του παρελθόντος και θα πρέπει εμείς ως απόγονοι να ολοκληρώσουμε. Ο  ίδιος μας αναφέρει ότι του άρεσε να σημειώνει πάντα τις πρώτες εντυπώσεις για να φυλάγει αποκρυσταλλωμένη τη σπιθοβολή,τη φρεσκάδα και τη δροσιά των εντυπώσεων από τη Βασιλεύουσα. Το διονυσιακό στοιχείο γεμίζει τα γραπτά του Δραγούμη, η γνώση δεν τρέφει το νού, τρέφει την ψυχή, τη σηκώνει ψηλά για να ίδει άλλα έργα και άλλες ομιλίες.
Ο συγγραφέας δείχνει να έχει ισχυρά παράπονα από πολιτικούς και άλλους οι οποίοι δεν κρατούν την ιστορική κληρονομιά στο ύψος που της πρέπει.Πόσο μας θυμίζει το Νίτσε όταν αυτός φώναζε ότι θα πρέπει όλοι να ξυπνήσουμε τον κοιμισμένο Ζαρατούστρα, τη θέληση για τη  φωτιά, τη βούληση για το καλλίτερο που όλοι φέρουμε μέσα μας. Η αντιπαραβολή η οποία επιχειρείται από το Δραγούμη με την Αμερική δεν είναι τυχαία. Ίσως είναι η σύγκριση του κόσμου των ιδεών (Έλληνες) με το σημερινό κόσμο του συμφέροντος και της απέραντης  ύλης. Το όλο πρόβλημα δεν είναι λογικό αλλά βουλησιοκρατικό.Οι σύγχρονοι Έλληνες θα πρέπει μέσα από το αναγκαίο γνωσιολογικό τους επίπεδο να αναπτύξουν τη βούληση μίμησης μεγάλων ανθρώπων με σκοπό και οι ίδιοι να αναδείξουν τις αρχές, τις αξίες, τους εαυτούς οι οποίοι θα γαλουχήσουν την ιστορία των επομένων απογόνων.
Ο Δραγούμης παρουσιάζεται φανατικός πολέμιος των μικροπολιτικών πρακτικών ανάμεσα στα κόμματα, στους βασιλείς, και  σε  όλες τις παραμέτρους της πολιτειακής ζωής της χώρας.Θεωρεί ότι πλέον πολλά άσχημα προέρχονται από την άλογη μίμηση των ευρωπαϊκών ηθών  και συνηθειών. Αναφέρει σχετικά (ειρωνικά) ότι στη Γαλλία κατασκευάζονται τα τέλεια συντάγματα τα οποία έρχονται και στην Ελλάδα,ίσως ειρωνεύεται τους απογόνους του Πλάτωνος και του Αριστοτέλους οι οποίοι ενώ τα έχουν όλα στην απίστευτη πολιτιστική και ιστορική τους κληρονομιά, ικετεύουν για φώς αλλού αγνοώντας το δικό τους ήλιο ο οποίος λάμπει λαμπρά.

O επαναπροσδιορισμός της γλώσσας.


Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή αυτής της εργασίας   ότι δεν θεωρώ πώς η γλώσσα είναι η ανωτέρα μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους.Πιστεύω ότι η ανωτέρα μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στους ανθρώπους είναι η εσωτερική επικοινωνία. Αυτή η οποίαμεταβιβάζει από τον ένα άνθρωπο προς τον άλλο ιδέες  και αξίες, την ίδια εποχή ήκαι διαχρονικά. Είναι σίγουρο ότι δεν υπήρχε πάντα η γλωσσική επικοινωνία ανάμεσα στους ανθρώπους πολύ απλά διότι υπήρξε εποχή κατά την οποία οι άνθρωποι με μέσο μόνο το νού επικοινωνούσαν μεταξύ τους. Σε ποια γλώσσα επικοινώνησε ο δημιουργός με τους ανθρώπους; Σε ποια γλώσσα οι Ομηρικοί θεοί μιλούσαν με τους ήρωες; Η γλώσσα λοιπόν είναι το κατώτερο μέσο επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων και φαίνεται ότι εμφανίζεται όταν ο άνθρωπος θέλει περισσότερο την επικοινωνία με τους συνανθρώπους του και τον κόσμο παρά με κάτι το ποιοτικά και οντολογικά ανώτερο. Αλλά ακόμα και αυτή τη στιγμή δε σημαίνει αυτό ότι πάντα ο άνθρωπος δεν επικοινωνεί στη γλώσσα του νοός με απόμακρες οντότητες, με θεούς και υποστάσεις άλλων διαστάσεων.
Πράγματι η γλώσσα εμφανίσθηκε ως μέσο επικοινωνίας όταν οι άνθρωποι άρχισαν να αναπτύσσουν την οριζόντια επικοινωνία μεταξύ τους.  Από αυτό το στοιχείο  καταλαβαίνουμε ότι η γλώσσα είναι το σύνολο των συμβόλων και εννοιών σύμφωνα με τις οποίες δομείται όλος μας ο κόσμος.Ο πνευματικός και ο υλικός.Από αυτή την άποψη ο Βιτκενστάιν είχε απόλυτο δίκαιο όταν σηματοδότησε τη  γλώσσα ως το όριο του κόσμου μας. Ο άνθρωπος άρχισε να ομιλεί όταν γνώρισε τον Άλλο και μαζί του άρχισαν να οικοδομούν  πολιτιστικά και άλλως τον κόσμο. Στο διάλογο Κρατύλος ο Πλάτωνας ασχολήθηκε με την ερώτηση αν τα ονόματα των πραγμάτων ορίζονται από σύμβαση ή από τη φύση.Άσκησε κριτική στις συμβάσεις  γιατί οδηγούσαν στο περίεργο συμπέρασμα ότι σε όλα τα πράγματα θα μπορούσε να δοθεί ένα όνομα από σύμβαση.Επομένως δεν μπορούν να χειρισθούν την λανθασμένη ή ορθή εφαρμογή ενός ονόματος .Ισχυρίσθηκε ότι υπάρχει μία φυσική ορθότητα στα ονόματα δείχνοντας ότι  οι σύνθετες λέξεις και φράσεις διαθέτουν ένα εύρος ορθότητος. Υποστήριξε επίσης ότι τα πρωτογενή ονόματα έχουν μία φυσική ορθότητα γιατί κάθε φώνημα εκφράζει μία βασική ιδέα ή ένα συναίσθημα.Για παράδειγμα κατά τον Πλάτωνα το γράμμα λ και ο ήχος  του αναπαριστούσαν την ιδέα «μαλακό».Μέσα από το διάλογό του «Κρατύλος»βέβαια  ο Πλάτωνας παραδέχθηκε ότι κάποιες λέξεις αναμφίβολα υπακούουν σε κοινωνικές συμβάσεις. Όπερ σημαίνει ότι η κοινωνία ανάλογα  με τις επικρατούσες ιδέες και αξίες αυθαίρετα δημιουργεί λέξεις προκειμένου να προβάλλει τους  θεσμούς της και τα στερεότυπά της. Θα μπορούσαμε ως παράδειγμα να δώσουμε τη λέξη  «συκοφάντης» η οποία μέσα από  την ανάλυση των συνθετικών της στοχοποιεί αυτόν που φανερώνει τον κλέφτη των σύκων,κίνηση η οποία συνδυάσθηκε με κάτι το άσχημο από την κοινωνία, ώστε από την πράξη να περάσουμε στη σχετική κακή νοηματοδότηση και στη γένεση αρνητικών συναισθημάτων,από και μέσα στην κοινωνία.

Η έννοια του διαβόλου.


Μέσα στο άπειρο ποτάμι της ανθρώπινης σκέψης συναντούμε την έννοια  του διαβόλου,του σατανά.Μήπως θα μπορούσαμε με τον πιο εύκολο τρόπο να την ταυτίσουμε με την έννοια του κακού;Ή πιο βαθιά ακόμη με την έννοια του μη όντος(εάν θα θέλαμε να δώσουμε μία φιλοσοφικότερη  χροιά στο όλο θέμα μας).Ο διάβολος,ο σατανάς,ο βεελζεβούλ,διατηρήθηκε στις ημέρες μας(όπως και η έννοια  του θεού)διότι εισήλθε στις ανθρώπινες γνωσιολογικές κατηγορίες(σκέψη,διάνοια,κρίση,απόφανση)αλλά και στις αντίστοιχες αισθητικές ανθρώπινες κατηγορίες,στις σχετικές ηθικές νομοτέλειες που έχουν θεσπισθεί(τι είναι καλό και ωραίο ως σκέψη και πράξη,τι είναι κακό,ποιο είναι το πρακτέον,πώς επιτυγχάνεται η ευζωΐα).Τελικά η έννοια του διαβόλου αντιδιαστελλόμενη προς την έννοια του θεού,γιγαντώθηκε εάν σκεφτούμε ότι ο θεός ταυτίστηκε με την ανθρώπινη ζωή,με το μυστήριο του θανάτου,με τα υποσυνείδητα και συνειδητά υπαρξιακά προβλήματα του ανθρώπου,αλλά κυρίως εισερχόμενη η έννοια αυτή στη σφαίρα μιάς ανοήτου ηθικής στείρας αντιπαράθεσης καλού και κακού ,ο  διάβολος θεωρήθηκε ως το αντίπαλον δέος του θεού(ο οποίος όπως ήδη σημειώσαμε τεχνηέντως και αυθαίρετα ταυτίστηκε με ό,τι το καλό,ωραίο και ηθικό.Ας σημειώσουμε σε αυτό το σημείο ότι οι έννοιες του καλού και του κακού,του ωραίου και του ασχήμου,του ωφελίμου και του βλαβερού είναι οντολογικά αλλά και διαστασιακά άπειρες,επίσης ποτέ δύο άνθρωποι,ή και ακόμη δύο πολιτισμοί δεν συμφώνησαν σε μία κοινή θεώρηση καλού και κακού.Ακόμα και το γεγονός της πολυθεΐας αλλά και της πολυγνωμίας  υπερασπίζει τη θέση μας ότι το καλό και το κακό είναι πολυπροσδιορίσιμο και πολυσημαινόμενο,η ταύτιση με συγκεκριμένο θεό του καλού και του διαβόλου με το κακό είναι αυθαίρετη.Ας θυμηθούμε το μεγάλο Λόκ ο οποίος μέσα από την  απειρία των θεωρητικών αρχών που κλείνονται αυθαίρετα στην ανθρώπινη εμπειρία διακήρυξε τη σχετικότητα όλων των εννοιών του εφαρμοσμένου -στον υφιστάμενο ανθρώπινο πολιτισμό-αξιακού κώδικα καλού και κακού.Συγκεκριμένα αναφέρει ο σπουδαίος βρεττανός διανοητής: «Οι ιδέες των πρωτευουσών ποιοτήτων των σωμάτων είναι ομοιώματα και τα πρότυπά τους ενυπάρχουν όντως στα ίδια σώματα ,αλλά οι ιδέες που παράγονται μέσα μας από τις δευτερεύουσες  ποιότητες δεν έχουν καμμία απολύτως ομοιότητα με αυτές».Εφαρμόζοντας αυτό το απόσπασμα σε όσα εδώ ισχυριζόμαστε θα μπορούσαμε να καταθέσουμε τα εξής:το σώμα υπάρχει,όπως υπάρχει και κάτι πέρα από όλους μας ως τέλειο.Το σώμα  έχει τις πρώτες καθαρά δικές του ιδιότητες(και δεν γίνεται να μην τις έχει)όπως είναι η έκταση,η θέση στο χρόνο,η σκέψη,αλλά και το πράγμα καθ εαυτό έχει τις πρώτες δικές του ιδιότητες(οι οποίες είναι πέρα από την ανθρώπινη σκέψη)όπως είναι:η οντολογική παντοδυναμία του,η ταύτιση Είναι και Πράξης και Βούλησης,η ύπαρξις πέρα από χώρο και χρόνο.Σύμφωνα με το Λόκ αυτές οι πρωτεύουσες ιδιότητες είναι αντικειμενικές-όλοι εξάλλου έχουν δεχτεί ότι όλα τα πρόσωπα και πράγματα έχουν ένα είναι και κάποιο γίγνεσθαι-και αυτό είναι το μόνο condition sine qua non.Από εκεί και πέρα επειδή όλα γύρω μας εξελίσσονται και ευρίσκονται συνεχώς σε σχέση με κάτι επιβάλλεται να αναπτύξουν και δευτερεύουσες ιδιότητες ,οι οποίες όμως είναι υποκειμενικές. «Αυτός είναι όμορφος»είναι δευτερεύουσα ιδιότητα,η οποία βέβαια στηρίζεται στην πρωτεύουσα ιδιότητα του χώρου και της έκτασης που απασχολεί το ανθρώπινο υποκείμενο όμως διατυπώθηκε με  βάση υποκειμενικά κριτήρια,όπως είναι η αίσθηση του ωραίου σε κάθε πολιτισμό ανάμεσα στους ανθρώπους.

Περί του ανθρώπου του Όντος( η δυνατότητα της οντολογικής ελευθερίας).


Εάν ο Ξενοφάνης χαρακτήρισε το Θεό ως κάτι το ακίνητο  και  ανώλεθρο, εάν ο Αναξιμένης θεώρησε το Νού επίσης ως κάτι το ακίνητο και μη μετέχον  του κόσμου μας, δίδοντας μόνο τα σπέρματα της σοφίας του και της δημιουργικότητάς του, καταλαβαίνουμε ότι πέρα από όλα όσα έχουμε γευθεί και «γνωρίσει» μέχρι σήμερα, ίσως υπάρχουν οντότητες παντελώς άγνωστες σε εμάς διότι ποτέ δεν ανακατεύθηκαν  με τον ανθρώπινο πολιτισμό. Ίσως μέσα στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας υπάρχουν ή υπήρξαν άνθρωποι οι οποίοι δεν έχασαν ποτέ την επαφή τους με ένα κόσμο ο οποίος προσομοιάζει περισσότερο με αυτόν του Είναι παρά με το δικό μας. Προσομοιάζει περισσότερο με ένα κόσμο όπου η νόηση έχει την απόλυτη δύναμη και δεν είναι ξέχωρη  από την πράξη, όπου πόνος δεν υπάρχει διότι δεν υφίσταται χαρά, διότι η απουσία  του θετικού φέρει το αρνητικό,  και η παρουσία  του θετικού επιφέρει απομάκρυνση του Είναι. Δηλαδή ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: Αυτή η κατάσταση την οποία οι άνθρωποι ορίζουν ως χαρά βοηθεί  δυστυχώς στο να λησμονηθεί η μόνη χαρά η οποία δεν είναι άλλη από την  απόλαυση του αμιγώς κόσμου του Είναι, του κόσμου του αενάου πνεύματος.Εγκαθιστώντας όμως οι άνθρωποι τη χαρά η  οποία πλέον συνδέεται με τα υλικά αγαθά δένονται μαζί της, η απουσία της προκαλεί λύπη και κανείς δεν  σκέφτεται ότι πίσω και από τη χαρά και από τη λύπη ευρίσκεται η ευτυχία του καθ εαυτού κόσμου.
Φαίνεται  ότι πλέον δεν υπάρχει φιλοσοφική παραγωγή και εξέλιξη.Η φιλοσοφία έδωσε το Νού μέσα από τους προσωκρατικούς, τον Πλάτωνα και του Αριστοτέλη. Έδωσε τον Άνθρωπο ως Γνώση και Πράξη  όπως  φαίνεται στο πρόσωπο του Σωκράτους. Επίσης η φιλοσοφία είναι αυτή η οποία ζωγράφισε τη φύση, από κοσμικές παραστάσεις έως το σύνολο των  ανθρωπίνων ιδιοτήτων. Από τον Ηράκλειτο έως το Σοφοκλή ο οποίος στην Αντιγόνη διαμορφώνει την υψιπετή και υπερήφανη ανθρώπινη φύση της Αντιγόνης. Η Αντιγόνη, η ανθρώπινη ψυχή, αποκτά ένα σύνολο θαυμαστών ανθρωπίνων ιδιοτήτων. Μόνη έναντι όλων, με αγάπη για το Όν, προτιμά να θυσιάσει αυτόν τον κόσμο αλλά θα τιμήσει τους νόμους του αιωνίου Είναι. Ο άνθρωπος σύμβολο μόλις παρήχθη από τον Ελληνικό φιλοσοφικό στοχασμό.
Έχοντας η φιλοσοφία γεμάτο το οπλοστάσιό της, έχοντας έτοιμα τα πρότυπα και τις εικόνες, του θεού και της φύσης και του ανθρώπου, των πρώτων δηλαδή υλικών του κόσμου γύρω μας, άρχισε να δομεί το σπίτι της διάστασής μας προκειμένου να εξαντλήσει κάθε συνδυασμό δυνάμεων όλων των παραπάνω αναφερθεισών μεταβλητών.Σταδιακά κάνοντας αυτό το πράγμα απομακρυνόταν από την πηγή του Είναι, από την πηγή του Όντος. Η γη ως πνεύμα απεκόπη παντελώς από την πηγή, στρέφεται γύρω από τον ήλιο αλλά δεν παίρνει τίποτε ιδεατό από αυτόν. Για αυτό εξάλλου η ζωή μας κατέστη τόσο πεζή. Για τους Έλληνες προγόνους μας ο ήλιος ήταν ζωντανός, ήταν θεός, και μάλιστα ήταν γεμάτος από μυστικά, παχύς, εάν  κρίνουμε ότι ο  Όμηρος τον παρουσιάζει να έχει πολλά μα πολλά βόδια.Ο ήλιος γύριζε γύρω από τη γή, οι Έλληνες ζούσαν νοερά δίπλα του και πλούτιζαν από τα μυστικά του. Από τον Ήλιο ο Παρμενίδης και ο Ξενοφάνης συνέλαβαν την ακινητότητα των αρχών  των. Σήμερα ο Ήλιος είναι σε απόσταση αναπνοής από τα μάτια των επιστημόνων οι οποίοι παρατηρούν με τα υπερσύγχρονα  τηλεσκόπια το σύμπαν, αλλά ο ήλιος, το σύμπαν, το σπίτι του Είναι είναι έτη φωτός μακριά από το μυαλό και την καρδιά των ανθρώπων.

Ιωακείμ ντά Φιόρε ή το σχέδιο της εξελισσομένης καταστροφής του κόσμου όπως τον ξέρουμε.




Διαβάζοντας το διάσημο γερμανοαμερικανό πολιτικό φιλόσοφο Eric Voegelin παρατηρούμε μία ενδιαφέρουσα θεωρία του, η οποία μας αναφέρει ότι τα εσχατολογικά ολοκληρωτικά συστήματα του 20ου αιώνος (τέτοια όπως ο κομμουνισμός ο οποίος αρέσκεται να πιστεύει στην παγκόσμιο ένωση των εργατών ως δικτατορία του προλεταριάτου, αλλά  και όπως  η προσπάθεια συγχρόνων εξουσιαστών του πλανήτου να  προχωρήσουν προς τη λεγομένη  παγκοσμιοποίηση ενώνοντας όλους τους ανθρώπους με οικονομικά και μόνο κριτήρια και τρόπους) ερείδονται επί της αναβιουμένης αρχαίας συγκρητηστικής θεωρίας του Γνωστικισμού. Ακόμα πιο συγκεκριμένα ο διακεκριμένος πολιτικός φιλόσοφος θεωρεί ως  απαρχή αυτής της  αναβίωσης τις  ιδέες του Καλαβρού μοναχού Ιωακείμ της Φλόρα ή Φιόρι κατά τον 12ο περίπου.
Ο Ιωακείμ της Φιόρε σίγουρα παραμένει άγνωστος για την επίσημη θα μπορούσαμε να πούμε ιστορία της φιλοσοφίας. Όμως φαίνεται ότι δεν είναι καθόλου άγνωστος στον πρόεδρο των Η.Π.Α Μπαράκ Ομπάμα ο οποίος μάλιστα κατά την τελευταία προεκλογική περίοδο στη χώρα του αναφέρθηκε τρείς φορές στο όνομα του Καλαβρού μοναχού. Τον χαρακτήρισε ως παράδειγμα οραματιστή της παγκόσμιας ειρήνης και αγάπης για μία ενωμένη ανθρωπότητα όπου όμως δεν θα υπάρχει Εκκλησία. Φαντάζομαι ότι αυτό που θα ενώνει τους ανθρώπους θα είναι κάποιος τρόπος ηλεκτρονικός (ο οποίος τόσο παραστατικά έχει περιγραφεί στην Αποκάλυψη  όπως και οι πλείστες όσες υλικές ανάγκες για τους ανθρώπους των μεγαλουπόλεων οι οποίοι μακριά πλέον από τη φύση εξαρτώνται και μόνο από τα οργανωμένα μαγαζιά των μεγαλουπόλεων).Οι αναφορές του Αμερικανού προέδρου στο πρόσωπο του Ιωακείμ της Φιόρε ανάγκασαν το Βατικανό να πάρει θέση στο όλο θέμα και να υπενθυμίσει ότι οι ιδέες του συγκεκριμένου μοναχού έχουν επίσημα καταδικασθεί ως αιρετικές. Πάντως σήμερα υπάρχει στην Ιταλία ινστιτούτο διεθνές μελετών των ιδεών του Ιωακείμ και γίνεται και σχετικό παγκόσμιο μάλιστα συνέδριο κάθε περίπου πέντε χρόνια.
Το όλο θέμα τίθεται ως εξής: Υπάρχει κάποια οντολογική ή άλλη γνωσιολογική και αξιολογική αρχή που μπορεί να ενώσει όλους τους ανθρώπους επί της γής; Αν ναι ποια είναι αυτή και με τι σκοπό; Εννοούμε ότι ο σκοπός είναι κάποιοι να ενώσουν τους ανθρώπους επί της γής για να τους ελέγχουν ή προκειμένου αυτοί να διάγουν ευδαίμονα βίο ή με τελικό  σκοπό να προχωρήσουν προς μία ανώτερη και καλλίτερη διαστασιακά κατάσταση; Φαίνεται ότι θα πρέπει πλέον να θυμηθούμε λησμονημένες θεωρίες θεολογικού και εσχατολογικού χαρακτήρα, τέτοιες όπως ο γνωστικισμός, προκειμένου να κατανοήσουμε τον τρόπο που πορεύθηκε και πορεύεται ο πλανήτης σε θέματα όπως  «οι θρησκείες και τα διάφορα πολιτικά συστήματα ανακαλύφθηκαν προκειμένου εξουσιαστικά να ενωθούν όλοι οι άνθρωποι κάτω από κοινές αρχές και πρόσωπα;». Ο γνωστικισμός πιστεύει ότι ο θεός της παλαιάς διαθήκης είναι κακός θεός ο οποίος όμως ένωσε τους ανθρώπους υπό την σκέπην του-αυτό βέβαια συνέβη και με τις υπόλοιπες θρησκείες και του φυσικού νόμου και της αποκάλυψης. Από τη θρησκεία της βίβλου προέκυψαν και ο χριστιανισμός και ο μωαμεθανισμός. Άρα μήπως οι θρησκείες έκαναν τον κύκλο τους, ένωσαν υπό την ανώτερη ιδέα του θεού τους ανθρώπους, σήμερα όμως σε μία εποχή όπου ηλεκτρονικά μπορεί οι άνθρωποι να ελέγχονται δεν χρειαζόμαστε άλλο τις θρησκείες διότι διαθέτουμε πλέον συγχρόνους τρόπους ελέγχου;

Τζιορντάνο Μπρούνο, ο λησμονημένος μύστης.


Ο Μπρούνο γεννήθηκε το 1548 στην πόλη Νόλα κοντά στη  Νάπολη  της Ιταλίας.Αποκαλούσε τον εαυτό του “νόλιο φιλόσοφο” και τη διδασκαλία του “νόλια φιλοσοφία”.Σε ηλικία ένδεκα ετών πήγε στη Νάπολη για να σπουδάσει φιλολογία λογική και διαλεκτική.Παρακολούθησε ιδιαίτερα μαθήματα λογικής δίπλα σε έναν μοναχό το Θεόφιλο και σε ηλικία δεκαπέντε ετών μπήκε στο τάγμα των Δομινικανών. Αυτό είναι ευεξήγητο, ο χριστιανισμός πλέον ως ιδρυματοποιημένη θρησκεία ελέγχει ως δομή εξουσίας τη μόρφωση και τους φορείς της, οι οποίοι βέβαια είναι τα μοναστήρια.Εκείνη την εποχή η Εκκλησία ήταν η μόνη που παρείχε τη δυνατότητα σε παιδιά που οι οικογένειές τους δεν ήταν πλούσιες και ισχυρές να σπουδάσουν.
Οι εντυπωσιακές του γνώσεις και ιδέες θα τον φέρουν αντιμέτωπο με την κοινωνία της εποχής  του.Ο Μπρούνο προτάσσοντας τις ιδέες του ακόμη και μπροστά στο θάνατο από το 1576 ξεκινά ένα ταξίδι φιλοσοφικής περιπλάνησης στα πιο γνωστά ευρωπαϊκά κέντρα όπως τη Γενεύη,το Παρίσι,το Λονδίνο, τη Βυρτεμβέργη και την Πράγα.Στις 26 Μαΐου του 1592 ο  Μπρούνο συνελήφθη από την Ιερά Εξέταση της Βενετίας και παρόλο που η επιρροή της ήταν μικρή κατόρθωσε να επιβάλει τις απόψεις της.Η μακρά περίοδος φυλάκισης του Μπρούνο τον εξασθένισε ψυχικά και σωματικά. Παρ΄όλα αυτά κατόρθωσε να εκμεταλλευθεί τις λίγες ημέρες που του δόθηκαν έως ότου παρουσιασθεί στο δικαστήριο.Έτσι κατάφερε να ανακτήσει μέρος των δυνάμεών του  και με θάρρος να απαντήσει στους δικαστές του “Ίσως ο φόβος σας να με καταδικάσετε να είναι μεγαλύτερος από το δικό μου να δεχθώ τις όποιες αποφάσεις σας”.Στις 17 Φεβρουαρίου 1593 ο Μπρούνο κάηκε ζωντανός στο Campo dei Fiori της Ρώμης.
Ο Μπρούνο στο έργο του Spaccio de la Bestia Trionfante ως ένας πιστός θεοσόφος αναφέρεται στη χαμένη σοφία των Αιγυπτίων οι οποίοι λάτρευαν τη γή τον ήλιο τον ουρανό και τα άστρα. Εάν σκεφθούμε ότι ο Επίκουρος χαρακτήρισε ως αιώνιες όχι τις οντότητες των σωμάτων(ήλιος) αλλά τις δυνάμεις που τις αποτελούν καταλαβαίνουμε ότι ο Μπρούνο προσπαθεί να προσφέρει στον άνθρωπο το ευρύτερο Είναι των όλων δυνάμεων μέσα στις οποίες ζεί. Ο  άνθρωπος ευρίσκεται  μέσα σε ένα σύμπαν όπου ποικίλες δυνάμεις οι οποίες εμφανίζονται στις βιτρίνες των πλανητών τον επηρεάζουν και τον καθοδηγούν. Ο Θεός ως συσσωρευτής αυτών των δυνάμεων είναι αδύνατο να φιλοξενήσει και να προσφέρει στον άνθρωπος όλες αυτές τις αμέτρητες οντολογικά δυνάμεις και ενέργειες.
Ο Μπρούνο πίστευε ότι οι Αιγύπτιοι δεδομένου ότι προηγήθηκαν στην ιστορική σκηνή των Ελλήνων, των Χαλδαίων και των Εβραίων και των χριστιανών θα πρέπει να διαμόρφωσαν την πληρέστερη μορφή θρησκείας.Επιπλέον η Αιγυπτιακή θρησκεία ήταν πλήρως εναρμονισμένη με τη φύση, ως σύνολο δυνάμεων αρμονίας, γονιμότητας, εξέλιξης και προόδου.Ο μυημένος στην Αιγυπτιακή θρησκεία αφού περνούσε τις δοκιμασίες του θεού Όσιρι ανακηρυσσόταν βασιλεύς και του αποκαλυπτόταν η αληθινή φύση της ύπαρξης και της πραγματικότητας. Είναι φανερό ότι ο Μπρούνο διείδε ότι η δυτική χριστιανοσύνη θα κατέληγε σε μία επίγεια εξωτερική κυβέρνηση του πάπα γενομένη ένα εξωτερικό εξουσιαστικό μέγεθος ανίκανο να προσφέρει ουσιαστική εσωτερική γνώση στον άνθρωπο.Αναφέρεται από τον Μπρούνο:

Μία ελάχιστη αναφορά στη Ποντιακή Γενοκτονία .


Η Ποντιακή Γενοκτονία διακρίνεται  ιστορικά σε τρείς συνεχόμενες φάσεις.Η πρώτη φάση ξεκινά από την έναρξη του Α΄Παγκοσμίου πολέμου έως την κατάληψη της Τραπεζούντας από το ρωσικό στρατό (1914-1916),η δεύτερη τελειώνει με το τέλος του Α΄Παγκοσμίου πολέμου (1916-1918)(ας υπενθυμίσουμε εδώ τη συνεργασία των μπολσεβίκων με τα στρατεύματα του Κεμάλ και τη βοήθεια σε όπλα από τους πρώτους προς το δεύτερο για να καταλάβουμε ότι στην τελική της στιγμή η ποντιακή γενοκτονία συνέβη μέσα από τον ασφυκτικό κλοιό στον οποίο βρέθηκε ο Πόντος).Η τρίτη φάση  της Ποντιακής γενοκτονίας ολοκληρώνεται από τον Κεμάλ και τους  νεοτούρκους του με την εφαρμογή του Συμφώνου  για την ανταλλαγή πληθυσμών (τελικά)μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας(1918-1923).
Από αυτούς αποφασίσθηκε η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου προκειμένου να επιλυθεί το πρόβλημα της παρακμής και διάλυσης της οθωμανικής αυτοκρατορίας μέσα από τη διάλυση των γηγενών και ντόπιων εθνοτήτων(από τη μία πλευρά) αλλά και να δημιουργηθεί το νέο τουρκικό κράτος(αυτό το οποίο σήμερα υπάρχει στηριγμένο σε κάθε περίπτωση στις ενέργειες των νεοτούρκων(από την άλλη πλευρά).
Η Ρόζα Λούξεμπουργκ μάλιστα,περιγράφει ίσως καλλίτερα από τον καθένα τις  ιστορικές αυτές δυστυχείς για τον Ελληνισμό στιγμές : “η Τουρκία δεν μπορεί να αναγεννηθεί σαν σύνολο γιατί αποτελείται από διαφορετικές χώρες.Κανένα υλικό συμφέρον,καμμία κοινή εξέλιξη που θα μπορούσε να τις  συνδέσει δεν είχε δημιουργηθεί.Αντίθετα η καταπίεση και η αθλιότητα της κοινής υπαγωγής  στο τουρκικό κράτος γίνονται όλο και μεγαλύτερες.Έτσι δημιουργήθηκε μία φυσική τάση των διαφόρων εθνοτήτων να αποσπασθούν από το σύνολο και να αναζητήσουν μέσα από μία αυτόνομη ύπαρξη το δρόμο για καλύτερη κοινωνική εξέλιξη.Η κρίση της Ιστορίας για την Τουρκία έχει πιά βγεί: «βάδιζε προς τη διάλυση».
Αυτή η σειρά των γεγονότων και εκτιμήσεων αποδεικνύει ότι αυτό το οποίο συνέβη ήταν λογική και προμελετημένη εξαφάνιση ενός ολοκλήρου λαού-έθνους του Ποντιακού προκειμένου να υφαρπαγεί ο πλούτος των Ποντίων,η γή τους,οι Τούρκοι να αποκτήσουν τη δική τους κρατική γή.Η τελική πραγμάτωση της Ποντιακής γενοκτονίας ήταν προμελετημένο και καλά μελετημένο σχέδιο που εκπονήθηκε από τον Κεμάλ και τους νεοτούρκους του.Συγκεκριμένα η κυβέρνηση της Άγκυρας (του Κεμάλ και των ακολούθων του)είχε αποφασίσει καταρχήν να σφαγιασθούν οι Έλληνες Ρωμιοί των  περιφερειών Αδά-Παζάρ και Κάνδρας και έπειτα του Πόντου.Τα όσα αναφέρονται στο βιβλίο του Κωνσταντίνου Φωτιάδου «η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου» δεν αφήνουν καμμία απολύτως αμφιβολία για το ότι ο Κεμάλ και οι υποτακτικοί του σφαγίασαν τον Ελληνικό πληθυσμό του Πόντου και της Μικράς Ασίας.Συγκεκριμένα ο Κεμάλ ανέθεσε εις τον Γκιαβούρ-Αλή την πυρπόληση του Ελληνικού Ορτακϊόι πλησίον της Γκέϊβε και τη σφαγή των κατοίκων.

Η μετεξέλιξη της αριστείας.


Στη ραψωδία Ζ της Ιλιάδας και μέσα από το διάλογο του Διομήδη και του Γλαύκου διαβάζουε σε μετάφραση των Καζαντζάκη-Κακριδή: «να θέλω να μαι ο πρώτος πάντα μου,να ξεπερνώ τους άλλους,να μην ντροπιάσω τους προγόνους μου ποτέ μου, που σταθήκαν οι πιο αντρειωμένοι μές την Εφύρα και στην πλατειά Λυκία.Τετοια η γενιά μου εμένα πέτομαι πώς είναι , τέτοια η φύτρα». Ο κόσμος του Ομήρου είναι γνωστός. Δεν είναι βέβαια τυχαίο  ότι εισήχθη ως παιδεία των Αθηναίων νέων από τον Πεισίστρατο και μάλλον ήταν ένας από τους σημαντικούς παράγοντρες διαμόρφωσης του Αθηναϊκού κλεινού άστεως, της πόλης η οποία χαρακτηρίσθηκε πρυτανείον σοφίας.
Ας θυμηθούμε ότι το άριστος είναι ο υπερθετικός βαθμός του σημαντικού επιθέτου αγαθός. Ενός επιθέτου που χαρακτήρισε την ψυχική και πνευματική πρόοδο των Ελλήνων. Καλός και αγαθός πολίτης, σήμαινε σοβαρότητα απέναντι στους  νόμους, στους άλλους, στον εαυτό μου, στην Πατρίδα. Το άριστος σήμανε τον έσχατο βαθμό πνευματικής και ηθικής τελείωσης του ανθρώπου ο οποίος φθάνει σε ένα βαθμό δυνητικής τελειότητας σε σχέση με τον εαυτό του, την ιδέα του Ωραίου και τους συμπολίτες του. Αυτός ο  άνθρωπος ετοιμάσθηκε μέσα στο Ομηρικό σύμπαν το οποίο σαφέστατα είναι πλήρως δομημένο. Υπάρχει ο χώρος του φωτός, των ιδεών, ο χώρος όπου οι άριστοι θεοί κατοικούν. Γιατί είναι άριστοι. Ο Όμηρος μας το αναφέρει ρητά: διότι ταυτίζεται ο λόγος τους με τις πράξεις τους, διότι έχουν όλες εκείνες τις δυνάμεις να εξουσιάσουν κόσμο και ανθρώπους.Εάν μετέπειτα, και ειδικά κατά την Πλατωνική φιλοσοφία οι Ολύμπιοι θεοί μετεξελίχθηκαν σε Ιδέες και Αρετές, αυτό λίγο μας ενδιαφέρει. Πράγματι στη φιλοσοφία των Αθηναίων οι Ολύμπιοι Θεοί μετεξελίχθηκαν στις ιδέες του Ωραίου, του Καλού, του Έρωτος, της Ανδρείας, της Αυτογνωσίας, της Γνώσης κ.ο.κ.

Ήταν ο Παύλος Στωϊκός φιλόσοφος;


Μία από τις πλέον βασικές αποστολές του φιλοσόφου είναι διαχρονικά να συνδέσει τους ανθρώπους και τις κινήσεις τους με τα πανάρχαια φιλοσοφικά κινήματα.Καλλίτερα.Να αποκαλύψει ποιά πραγματικά φιλοσοφικά κινήματα είναι οι πατέρες μεταγενεστέρων θεολογικών ή φιλοσοφικών δογμάτων.Σε κάθε άλλη περίπτωση συζητούμε για σφετερισμό συγκεκριμένων θεολογικών δογμάτων τα οποία παράνομα και αντιιστορικά οικειοποιούνται σκέψεις και πράξεις που ουσιαστικά γεννήθηκαν αιώνες πρίν.Από αυτή την άποψη ο μετα Χριστόν χριστιανισμός είναι ένα ακόμη επεισόδιο στο μεγάλο έργο της στωϊκής φιλοσοφίας.Όλα φαίνεται ότι αρχίζουν από τη συμπαντική θεώρηση των στωϊκών.Από την άποψη που διετύπωσαν για το θεό και τον κόσμο.
Ο Ζήνων λοιπόν ο Κιτιεύς στρώνει το δρόμο στους χριστιανούς όταν αναφέρει ότι υπάρχουν στο σύμπαν δύο αρχές:η ενεργητική και η παθητική(ποιούν και πάσχον).Ας θυμηθούμε και μόνον το Θεοτοκίον του πλ.δ ήχου το οποίο αναφέρεται ακριβώς στην ενεργητική και παθητική(πάσχουσα)φύση του Θεανθρώπου(άρα του συνόλου των χριστιανών)με σκοπό να προχωρήσει βιωματικά τη διάκριση των Στωϊκών(μόνον με αυτόν τον τρόπο θα μετεξελισσόταν αυτή η διάκριση σε συναισθηματική διάκριση(χάνοντας τη στωϊκή συμπαντική λογική της)προκειμένου οι χριστιανοί να συμπάσχουν με τον ιδρυτή της θρησκείας τους λόγω του πάθους(πάσχουσα φύση) και της ανάστασης(ποιούσα και ενεργητική φύση): «Ο δι΄ημάς γεννηθείς εκ Παρθένου και σταύρωσιν υπομείνας αγαθέ».Σε αυτό ακριβώς το Θεοτοκίον υιοθετεί την παραπάνω διάκριση των στωϊκών και θα λέγαμε ότι έχουμε ένα ποιοτικό βήμα προς συγκεκριμένη εξέλιξη της παραπάνω διάκρισης.Εάν ο Ζήνων ο Κιτιεύες προσφέρει συμπαντικό λόγο και διάκριση ο χριστιανισμός τροποποιεί τη συμπαντική αυτή διάκριση σε προσωπική και ανθρώπινη.Η ενέργεια και η πάθηση του σύμπαντος από αφηρημένη οντολογική διάκριση καθίσταται συγκεκριμένη ανθρώπινη και προσωπική διαστρωμάτωση.Όπως το σύμπαν πάσχει και ενεργεί ομοίως και ο άνθρωπος δύναται να πάσχει και να ενεργεί.Το βήμα είναι τεράστιο:Οι στωϊκές συμπαντικές ισορροπίες μεταφέρονται διά του χριστιανισμού στο ανθρώπινο βασίλειο και κόσμο και διά του χριστιανισμού κατά τρόπο βιωματικό και εσχατολογικό μεταφέρονται σε ευρείες ανθρώπινες μάζες.
Κατά την εκδοχή λοιπόν του Αετίου ο Ζήνων θεωρούσε το θεό ως ενεργητική αρχή δηλαδή ως αίτιο του ποιείν και την ύλη ως παθητική αρχή δηλαδή ως αίτιο του πάσχειν.Την ίδια ερμηνεία παραδέχεται και ο Αχιλλέας ο οποίος χαρακτηρίζει την ύλη ως ποιούμενον.Στη συγκεκριμένη στωϊκή στόχευση φαινομενικά  έχουμε όρους που συναντούμε και σε άλλες ανθρώπινες νοητικές προσπάθειες(π.χ έχουμε την έννοια του πόνου λόγω της επιθυμίας και  στις θρησκείες του φυσικού νόμου).

Ποιος ακριβώς είναι ο κόσμος του Ηρακλείτου;


Προκειμένου να εισέλθουμε στην Ηρακλείτεια διάσταση θα πρέπει να επανεξετάσουμε τις έννοιες τις παραδοσιακές «φύση και κόσμος».Οι οποίες σε κάθε περίπτωση οντολογικά κυρίως διαφοροποιούνται σε σχέση με ό,τι σήμερα συζητούμε γι αυτές.Σε κάθε περίπτωση στα γραπτά του σκοτεινού φιλοσόφου η φύση αντικατοπτρίζει(εκ του φύω=γεννιέμαι)κάθε τι το γεννητό.Από αυτή την άποψη αρνείται να κλεισθεί σε όρια και ορισμούς και σηματοδοτεί τα χάος και το άπειρο που ίσως με τη συνέργεια του λόγου κάποια στιγμή ελεγχθεί από τον ανθρώπινο λόγο.Και  ο άνθρωπος βέβαια ως κάτι το άπειρο και το χαώδες αποτελεί μέρος της Ηρακλείτειας φύσης.Αναφέρει ο Εφέσιος σχετικά: «Φύσις κρύπτεσθαι φιλεί».Άρα για τον Ηράκλειτο οι αισθήσεις σε καμμία των περιπτώσεων δεν ανακαλύπτουν το πραγματικό περιεχόμενο και σκοπό της φύσης.Ο Λόγος είναι αυτός που κατενόησε τη φυσική κρυπτότητα.
Τι εννοεί όμως ο Ηράκλειτος ως φύση και γιατί πιστεύει ότι αυτό το οντολογικό μέγεθος αγαπά να κρύβεται;(ακόμη πάντως και η επιλογή του ρήματος δεν είναι τυχαία,η φύσις φιλεί όπως και ο σοφός φιλεί τη σοφία.Η φύσις κατ΄επιλογή δηλαδή επιλέγει αγαπητικά (δεσμευτικά θα λέγαμε)να κρυβεί).Σε μία πρώτη εκτίμηση θα υποστηρίζαμε ότι η φύσις στον Εφέσιο είναι όλον εκείνο το οντολογικό μέγεθος το οποίο ως δύναμη και ενέργεια,σκέψη και φαντασία,επηρεάζει τον ανθρώπινο νού αλλά και τις διαθέσεις του πρώτου νοός,του κοινού Λόγου.Αναφέρεται: «όσον αφορά το εύρος του ηλίου είναι όσο κάποιο μέρος του ανθρωπίνου σώματος».Εάν σκεφθούμε ότι ο ήλιος ως δύναμη,λάμψη και επιβλητικότητα αλλά και πηγή ζωής θεοποιήθηκε και ταυτίσθηκε με το δημιουργό νού ,μας προξενεί τουλάχιστον εντύπωση η υποτίμησή του από τον Ηράκλειτο,ο οποίος συμβολικά μας αναφέρει ότι όλο το σύμπαν άρα και ο ήλιος μπορεί να χωρέσει στο ανθρώπινο μυαλό και να μετρηθεί αναλόγως από τον άνθρωπο.Άρα η Ηρακλείτεια φύση είναι η πλήρης αφαιρετική σκέψη που δύναται να ταξιδέψει τον άνθρωπο στις απαρχές του όντος.Σε πρώτη εκτίμηση δεν είναι κάτι το υλικό αλλά δύναμη εσωτερικής σκέψης που προωθεί τον άνθρωπο προς την εσωτερική αλήθεια και το πώς του καθ εαυτού πράγματος.Γι αυτό η φύση αγαπά να κρύβεται από τους πολλούς διότι είναι άπειρος δύναμη καθοδηγούσα στις απαρχές αληθινού.Αναφέρεται: «τον κόσμον αυτόν που είναι κοινός για όλους ,ούτε κάποιος από τους θεούς ούτε κάποιος από τους ανθρώπους εποίησε αλλά ήταν είναι και θα είναι αιωνίως ζωντανό πύρ το οποίο με αρμονία ανάπτει και σβέννυται».Ο κόσμος είναι η φύση υπό την έννοια ότι είναι στολίδι που με τη λάμψη του και τη σειρά του καθοδηγεί τους φωτισμένους τω λόγω.

Η σχέση της ηθοποιΐας και της θεωρίας των ιδεών του Πλάτωνος.


Δεν θα μπορούσαμε να αρχίσουμε την οποιαδήποτε συζήτηση για την ηθοποιΐα χωρίς να αναφέρουμε μέρη του Αριστοτελείου ορισμού για την τραγωδία(ούτως ή άλλως κάθε πρβληματισμός για την ηθοποιΐα σχετίζεται με την τραγωδία έκφραση της οποίας και είναι): «έστιν ούν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας…».Η λέξη μίμησις προϋποθέτει την ύπαρξη δύο επιπέδων.Ενός πρωταρχικού το οποίο είναι το μιμητέο και ενός άλλου το οποίο είναι αυτό που θα προκαλέσει την λειτουργία της μιμήσεως.Στην περίπτωσή μας και επί του ορισμού της τραγωδίας φαίνεται ότι τα επίπεδα αυτά είναι τα ακόλουθα.To πρώτο  είναι  το γνωσιολογικό ή ηθικό εκείνο στάδιο το οποίο προβάλλει ιδέες ή αξίες που είναι ικανές να λυτρώσουν τον άνθρωπο που παλεύει να δώσει υπαρξιακές και βιωματικές λύσεις στις γήϊνες αντιφάσεις του,στα γήϊνα προβλήματά του.Αυτές οι ιδέες ή αξίες ευρίσκονται σε ένα υπεργήϊνο στάδιο είναι οντότητες ουράνιες που υπερβαίνουν το μέσο άνθρωπο,ο τραγικός ήρωας καλείται να τις μεθέξει προκειμένου να επιτύχει ένα ανώτερο στάδιο ζωής,όπου η κάθαρση σημαίνει το τέλος σημαντικών ηθικών και γνωσιολογικών αντιμαχιών.
Το δεύτερο επίπεδο είναι το πραγματικό,αυτό εις το οποίο ευρίσκεται πραγματικώς ο άνθρωπος.Το επίπεδο αυτό είναι όμοιο με φυλακή,ο άνθρωπος πιέζεται από πολλά ηθικά και ιδεολογικά προβλήματα σε τέτοιο βαθμό ώστε το πρώτο επίπεδο να φαντάζει ως λύση στις ηθικές και γνωσιολογικές συγκρούσεις του.Το πρώτο επίπεδο είναι ιδεαλιστικό το δεύτερο είναι πραγματικό.Συζητούμε για έναν υφέρποντα δυαλισμό ο οποίος μάλλον εισήχθη στην Ελληνική πνευματική σκηνή μέσα από τον Ορφισμό αλλά κυρίως από τα έπη του Ομήρου.Ο άνθρωπος της τραγωδίας κινείται σε δύο επίπεδα,σε ένα ουράνιο και σε ένα γήϊνο.Ο Διογενής ομηρικός ήρωας πραγματώνεται στην τραγωδία.Στο μυαλό του τραγικού ήρωος υπάρχουν όλες εκείνες οι ιδεατές και ηθικές λύσεις που μπορεί να τον αποδεσμεύσουν από τη δύσκολη και ταραχώδη πραγματικότητα,αρκεί η πράξη να προχωρήσει σε συγκεκριμένες ηθικές λύσεις.Η Αντιγόνη με το μυαλό ζεί στις ουράνιες  ιδέες του Καλού και Ωραίου,με το σώμα στην αναγκαιότητα των ηθικών επί της γής πράξεων.Κατά κάποιον τρόπον προτυπώνεται από τον Όμηρο έως τα τραγικά ποιήματα η θεωρία των ιδεών του Πλάτωνος.Όλα υπάρχουν στον ουρανό ,τίποτε δεν υπάρχει στον ουρανό χωρίς να πραγματώνεται στη γή,τίποτε δεν υπάρχει στη γή χωρίς να έχει την αντίστοιχη ιδέα του στον ουρανό.Όσα σκέφθηκε και έπραξε η Αντιγόνη,όσα ο Προμηθέας και ο Οιδίπους προϋπήρχαν στον ουρανό.Η Οιδιπόδειος αλήθεια πρώτα υπήρξε στον ουρανό ως αδήριτος αλήθεια και μετέπειτα εισήχθη στο νού του ανθρώπου Οιδίποδος.Οι αποφασιστικές πράξεις του Προμηθέως πρώτα ως ιδέες του Ωραίου και του Καλού υπήρχαν στον κόσμο του Τελείου και έπειτα πραγματώθηκαν από τον ευεργέτη Τιτάνα.Ας δούμε σε αντιστοιχία τα τρία παρακάτω χωρία από τον Όμηρο,το Σοφοκλή και τον Πλάτωνα προκειμένου να προχωρήσουμε στην περαιτέρω έρευνά μας.

Η Πλατωνική θεώρηση του Θείου.


Κάθε συζήτηση γύρω από την Πλατωνική θεώρηση και άποψη περί του Θείου κρίνεται ως σημαντική λόγω της προσωπικότητος του εκφραστού της, ο οποίος μέσα από τις απόψεις του έγινε σημείο κατατεθέν και για την ιστορία της φιλοσοφίας αλλά  και για τους ανθρώπους εκφραστές της.Αναφέρεται ότι: «Ο Πλάτων νοεί τον κόσμον ως έργον της θείας αγαθότητος .Είναι  μία εικών του θεού ή υιός μονογενής της θεότητος.Μία σφαίρα με κυκλική κίνηση ,δημιούργημα και είδωλο του νού.Ένας ζωντανός οργανισμός τάξεως,αρμονίας και ωραιότητος»(Κωσταράς.Φιλ.Γρ,1995,σελ.229).Οι πλατωνικές απόψεις περί του θείου σηματοδοτούν τι πραγματικά μέχρι σήμερα έχει συζητήσει ο άνθρωπος για το θεό και το θείο πρόσωπο.Κάθε συζήτηση για αυτό το θέμα οπωσδήποτε αναφέρεται άμεσα ή έμμεσα στις πλατωνικές συλλήψεις και σημειώσεις.Bέβαια πολύ σωστά σημειώνεται ότι ο Πλάτων είναι ορθολογιστής φιλόσοφος και σε καμμία των περιπτώσεων δογματικός θεολόγος(Π.Καλλιγάς,2012,σελ.17).
Αρνητικά εάν προσπαθούσαμε να αρχίσουμε την μικρή μας έρευνα για την Πλατωνική αντίληψη του θείου θα την ανιχνεύαμε στη συνήθη αντιπαλότητα με τους σοφιστές.Πράγματι οι σοφιστές με σφοδρότητα αντιπάλευαν κάθε έννοια θρησκείας,θεωρούσαν μάλιστα (όπως και ο Κριτίας1 αλλά και ο Κικέρων στο De natura deorum2)ότι οι θρησκείες είναι επινοήσεις πονηρών ανθρώπων.Ίσως οι ρίζες για όλα αυτά ανιχνεύονταν στο μεγάλο προσωκρατικό Ξενοφάνη ο οποίος με ιδιαίτερη δηκτικότητα επιτέθηκε στην αφέλεια των ανθρώπων να δημιουργούν και να ανακαλύπτουν συνεχώς θεούς:: «Ο Όμηρος και ο Ησίοδος όλα τα ανθρώπινα αισχρά τα ανέθεσαν στους θεούς….οι θνητοί φαντάζονται ότι οι θεοί έχουν φωνή και σώμα όμοιο με το δικό τους…..οι Αιθίοπες φαντάζονται τους θεούς τους μελαμψούς ενώ οι  Θράκες  ξανθούς…οι ίπποι ως ίππους θα είχαν τους θεούς τους εάν μπορούσαν να το γράψουν…».(166 Fr, 11,Sextus).Επίσης ο Ηράκλειτος σε καμμία των περιπτώσεων δεν απηχούσε συμβατικές απόψεις περί του θείου.Ας θυμηθούμε μόνο το γνωστό απόφθεγμα: «Ο θεός είναι ημέρα και νύκτα,χειμώνας και καλοκαίρι,πόλεμος και ειρήνη…το σύνολο των αντιθέτων».(G.S.Kirk….1957,σελ.190).

Η έννοια της οικονομικής ανάπτυξης στον «περί ειρήνης»λόγο του Ισοκράτους.


Αρχίζοντας ο σπουδαίος Ισοκράτης τον λόγο του περί  «ειρήνης»αναφέρεται στο ότι ομιλεί για όχι τυχαία ζητήματα,αλλά για ζητήματα που καθορίζουν τη ζωή των ανθρώπων.Σημειώνει όμως ότι οι δημοκόποι  της Αρχαίας Αθήνας καλά κρατούσαν.Άνθρωποι με βλαβερές για την πόλη απόψεις επικρατούσαν ,επιβάλλοντας συνεχώς τις καταστροφικές απόψεις τους ενάντια σε απόψεις σωφρόνων και νουνεχών ανθρώπων.Ο Ισοκράτης αποφάσισε να ομιλήσει για την ειρήνη όχι ως στατική κατάσταση αλλά ως κυρίως δυναμική και εξελικτική κατάσταση που θα προωθήσει αποφασιστικά την Αθηναϊκή πολιτεία σε όλα τα επίπεδα.
Υποστηρίζει λοιπόν ότι πρέπει να επιτευχθεί ειρήνη στο Δήμο όχι απλά επειδή φοβείται την κατάσταση του πολέμου,αλλά πολύ απλά επειδή θεωρεί ότι αυτή η κατάσταση τελείωσε πλέον και ήλθε η ώρα η Αθηναϊκή πόλις ειρηνικά να χαρεί και περαιτέρω να δημιουργήσει τα επίχειρα των τόσων επιτευγμάτων της(αν και οι τότε χρονικές συγκυρίες δεν ήταν οι καλλίτερες για την πόλη).Ο ρήτορας λοιπόν συμβουλεύει τους συμπολίτες του να εφαρμόσουν τις συνθήκες οι οποίες συζητούν για ελεύθερα κράτη ,για την Ελληνική αυτονομία ,ειδικά ανάμεσα σε όλες τις πόλεις  και στον Πέρση Βασιλέα.Τα καλά της πλήρους ανεξαρτησίας και ειρήνης είναι πολλαπλά και σημαντικά για τον Αθηναίο  ρήτορα.
Συγκεκριμένα πιστεύει ότι η Αθήνα πλέον μπορεί να κερδίσει και να αυξήσει  την ασφάλειά της,οικονομική άνθιση,ομόνοια και υπόληψη από όλους τους Έλληνες.ΟΙ τέχνες και οι βιοτεχνίες θα αναπτυχθούν,θα διπλασιασθούν τα έσοδα της πόλης,θα επιστρέψουν μάλιστα στην Αθήνα οι έμποροι,οι ξένοι και οι μέτοικοι.Οι σύμμαχοι και πάλι θα εμπιστευτούν την Αθήνα όχι από φόβο αλλά  από εμπιστοσύνη.Το  επιχείρημα του ρήτορα είναι πράγματι πολύ απλό και πάντα επίκαιρο.Μετά από τόσους και τόσους πολέμους η Αθήνα είναι πλέον ικανή να διαχειρισθεί πλούτο,πλουτοπαραγωγικές πηγές , πνευματικά και υλικά αγαθά.Δεν θα πρέπει  να συνεχίσει τους πολέμους.Η ειρήνη μπορεί να αναπτύξει όλα όσα η πόλη απέκτησε,ή σε χρόνους δύσκολους και πάλι να  τα αυξήσει περαιτέρω.

Το φιλοσοφικό κίνημα του Διαφωτισμού ως παράγων διαμόρφωσης της φιλοσοφίας της παιδείας έως τις ημέρες μας.




Μελετώντας τις βασικές θέσεις του Διαφωτισμού,εύκολα συμπεραίνουμε τις επιρροές τις οποίες έχει εξασκήσει διαχρονικά το φιλοσοφικό-κατά βάση –αυτό κίνημα στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα-της  Ευρώπης,της Ελλάδας.Η έμφαση και μόνο στην Απόλυτη θα λέγαμε Λογική ικανότητα του ανθρώπου-την οποία ειρήσθω εν παρόδω δεν θεωρεί έμφυτη αλλά επίκτητα αναπτυσσομένη μέσα από την παρατήρηση,την εμπειρία και την απόδειξη-φανερά μας παραπέμπει στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα όπου-γενικά ας ομιλήσουμε-οι μαθητές  επισταμένως μαθαίνουν να αποδεικνύουν όσα μαθαίνουν αλλοιώς τίποτε δεν έχει καθολική ή τουλάχιστον χρηστική ισχύ για το σημερινό άτομο και την κοινωνία.Ας θυμήσουμε βέβαια σε αυτό το σημείο τον περίφημο ορισμό του Διαφωτισμού εκ μέρους του Κάντ(διαφωτισμός είναι η έξοδος του ανθρώπου από την ανωριμότητα για την οποία ο ίδιος ευθύνεται(Ι.Κάντ,Απόκριση στο ερώτημα : τι είναι διαφωτισμός ).Επίσης  μέρος της  εισαγωγής  της   Ελληνικής Νομαρχίας  του Ανωνύμου του  Έλληνος : « Αναγνώστα  αγαπητέ ,όποιος κι αν είσαι ,σε παρακαλώ να στοχασθής αρκετά ,πρώτον μόνος σου την υπόθεσιν και έπειτα να αναγνώσης ταύτα τα υστερινά κατάβατά  του πονήματός μου ,να στοχασθής ,λέγω,ότι το πράγμα είναι κοινόν ,ότι η τιμή σου,η ευτυχία σου και η ζωή σου κρέμονται από τον ορθό στοχασμόν σου».
Η Λογική κατεύθυνση που επιχειρείται χαρακτηρίζεται από  την κυριαρχία ενός τύπου Λόγου ο οποίος δεν έχει πολλά κοινά στοιχεία με τον  Ηρακλείτειο Λόγο ,ίσως κάποια περισσότερα χαρακτηριστικά έχει με τον Πλατωνικό αντίστοιχο.Τώρα ο Λόγος είναι αντι-ενορατικός,περισσότερο παραγωγικός,στηρίζεται στη βιωματική διαλεκτική στάση του Υποκειμένου με τον κόσμο μέσα στον οποίο ο άνθρωπος χρειάζεται και πρέπει να ζήσει.

Βενιαμίν ο Λέσβιος.


Ο Βενιαμίν ο Λέσβιος,αυτός που από όλους μας είναι γνωστός ως ένας από τους σπουδαιοτέρους δασκάλους του Γένους έλκει την καταγωγή του από το Πλωμάρι της Μυτιλήνης ,γι αυτό εξάλλου ονομάζεται και Λέσβιος.Στα δεκαεπτά του χρόνια ο Βενιαμίν έγινε καλόγερος σε μοναστήρι στις Κυδωνίες της Μικράς Ασίας όπου ηγούμενος ήταν θείος του.Παρακολούθησε μαθήματα στην εκεί περίφημη σχολή ,μετέβη μάλιστα αργότερα και στην Ιταλία ,στο πανεπιστήμιο της Πίζας , προκειμένου να συμπληρώσει τις σπουδές του.Έπειτα από την Πίζα μετέβη στο Παρίσι όπου και φοίτησε στο εκεί υπάρχον Πολυτεχνείο.Κατά την παραμονή του στην πρωτεύουσα της Γαλλίας γνώρισε κορυφαίους εκφραστές του κινήματος  του Διαφωτισμού , γνώρισε τον Κοραή και εισήλθε στον κύκλο σπουδαίων πνευματικών προσωπικοτήτων της διασποράς.Σε αυτή τη χρονική στιγμή το πνεύμα του κινήθηκε πέρα από την εξ΄αποκαλύψεως αλήθεια της χριστιανικής θρησκείας σε μία λογική εκτίμηση του κόσμου και του επιστητού.Αγάπησε και εντρύφησε σε βάθος στις θετικές  επιστήμες,παρακολούθησε μαθήματα αστρονομίας στην Αγγλία,γύρισε μάλιστα στις Κυδωνίες όπου άρχισε να διδάσκει Φιλοσοφία,Άλγεβρα,Φυσική και Αστρονομία.Το Ελληνικό Έθνος χρειαζόταν το Λόγο ώστε να συνδεθεί με τις ρίζες του προκειμένου αποτινάσσοντας την οθωμανική σκλαβιά να οικοδομήσει ένα κράτος προόδου και ανάπτυξης.
Η φήμη του εξαπλώθηκε σε ολόκληρη την οθωμανική αυτοκρατορία , έγινε μάλιστα διευθυντής στη σχολή την οποία και μετενόμασε σε Ακαδημία.Η Ακαδημία κατέστη μορφωτικό κέντρο της Ανατολής,άνθρωποι από παντού συνέρρεαν εκεί και προσέφερε πολλά στο φωτισμό του Γένους.Ο Δημαράς στο Νεοελληνικό Διαφωτισμό του γράφει ότι «η διδασκαλία και τα έργα του Βενιαμίν συνετέλεσαν εις την αφύπνισιν και την πνευματικήν προετοιμασίαν των Ελλήνων όχι μόνο διά την επανάστασιν αλλά και την αντιμετώπισιν της νέας πολιτειακής πραγματικότητας..».

Η προφητική σκέψη του Θουκυδίδη.


Η σημαντικότητα του έργου του Θουκυδίδου είναι γνωστή: « έγραψα την Ιστορία μου για να μείνει αιώνιο κτήμα των ανθρώπων» θα γράψει ό ίδιος. Άρα και όσα γράφει και όσα υπονοεί αποτελούν κτήμα ες αεί για όλους τους πολιτισμούς και για όλα τα κράτη και  τις πολιτείες, άρα και για τη σημερινή Ελλάδα. Ο Θουκυδίδης κατενόησε την έννοια της οικονομικής προόδου  της εποχής του η οποία σε κάθε περίπτωση αντικατόπτριζε την αντιπαλότητα των μεγάλων ηγεμονικών πόλεων-κρατών, της Αθήνας και της Σπάρτης κατά κύριο λόγο. Κατάλαβε  ότι ο Πελοποννησιακός πόλεμος θα ήταν ένας μεγάλος πόλεμος διότι αντανακλούσε τον πόλεμο  συμφερόντων ανάμεσα στην Σπάρτη και την Αθήνα και τους συμμάχους των. Ο μεγάλος ιστορικός είχε κατανοήσει το γεγονός ότι στην  εποχή του οι μικρές πόλεις είχαν  αντικατασταθεί από μεγάλες συμμαχίες οι οποίες σταδιακά θα επιζητούσαν την εξουσία διότι εκ των πραγμάτων θα μπορούσαν να διεκδικήσουν και περισσότερα πράγματα ζωτικής σημασίας και συμφέροντος.
Στο βαθμό εις τον οποίον ο A.Grossinsky διατείνεται (σωστά) ότι ο Θουκυδίδης έγραψε ένα ιστορικό και πολιτικό εγχειρίδιο ως κτήμα ες αεί, μέσα από το οποίο όλοι μπορούν  να προβλέψουν τα μελλούμενα (εσόμενα) κατανοούμε ότι μπορούμε μέσα από την ανάγνωση του έργου του να κατανοήσουμε την κίνηση την ιστορική της εποχής μας.Και σήμερα υπάρχει ένας καινούργιος πολιτικός κατά βάση μηχανισμός ( η Ευρωπαϊκή ένωση)η οποία στηρίζεται σε κριτήρια θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε κυρίως οικονομικά. Διότι –ειδκά στην εποχή μας –η κινητήρια δύναμη είναι η οικονομία, ως πηγή  της πολιτικής και εξουσιαστικής δυνάμεως. Σύμφωνα με το Θουκυδίδη η Ευρωπαϊκή Ένωση ως πεδίο ανταγωνισμού και προσπάθειας οικονομικής επικράτησης του ισχυροτέρου θα κατασταλάξει ως κράτος και πολιτειακή κατάσταση όταν ο  ισχυρότερος επικρατήσει και επιβάλει το οικονομικό του και πολιτικό status quo. Όπως συνέβη με τον Πελοποννησιακό πόλεμο και την επικράτηση της Σπάρτης. Τα ίδια συμφέροντα επικράτησης, οικονομικού πολέμου  και ανταγωνισμού υπάρχουν και στο ευρωπαϊκό σημερινό κράτος μέρος του οποίου είναι η Ελλάδα.Βέβαια όλοι γνωρίζουμε τον τρόπο με τον οποίο η νικήτρια Σπάρτη συμπεριφέρθηκε στην Αθήνα, όλοι γνωρίζουμε το καθεστώς των τριάκοντα τυράννων, όλοι επίσης μπορούμε να κάνουμε τις απαραίτητες ιστορικές συγκρούσεις και  αναλογίες με  τη σημερινή εποχή και να φαντασθούμε τις  ανάλογες ιστορικές ομοιότητες ή διαφορές που γεννώνται.

Ιουλιανός ο Έλλην.


Eάν υπάρχει ένα προσωνύμιο το οποίο και ταιριάζει στον Ιουλιανό αυτό δεν είναι βέβαια το «παραβάτης» αλλά το «Έλλην».Ο Ιουλιανός (Φλάβιος Κλαύδιος Ιουλιανός)ήταν αυτοκράτορας κατά την πρωτοβυζαντινή περίοδο, λαμπρός Έλλην φιλόσοφος και συγγραφέας στην Ελληνική Γλώσσα. Αναφέρει χαρακτηριστικά γι αυτόν ο Ζώσιμος στην ιστορία του «Φλωρεντίω της αυλής εν τοις υπέρ τας Άλπεις έθνεσιν υπάρχω γενομένω κατά τους χρόνους εν οις Ιουλιανός ο Μέγας την του Καίσαρος είχε τιμήν». Παραθέτουμε αυτό το χωρίο προκειμένου να υπενθυμίσουμε  ότι ήδη εκλήθη ο Ιουλιανός Μέγας και για όσα έπραξε αλλά και για όσα εφιλοσόφησε. Θεωρούμε ότι η Εκκλησία του προσέδωσε το προσωνύμιο «παραβάτης» (εάν του το έδωσε) διότι βέβαια ήταν ο μόνος Εθνικός αυτοκράτορας στη μακραίωνη ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Η προσπάθεια συνταύτισης της ιστορίας του Βυζαντίου με το χριστιανικό του χαρακτήρα αποτελεί ίσως την πρώτη προσπάθεια ταύτισης της πολιτικής και θρησκευτικής ταυτότητας μιάς αυτοκρατορίας,μιάς πολιτείας. Ποτέ έως εκείνη τη στιγμή δεν είχε υπάρξει συνειδητή προσπάθεια επιβολής θρησκευτικής ταυτότητας στους κατοίκους πόλεων και αυτοκρατοριών. Το Βυζάντιο για πρώτη φορά στην παγκόσμιο ιστορία(προλογίζοντας ίσως τον Λεβιάθαν του Χόμπς)  προσπαθεί να συνταιριάξει και να προκαθορίσει την πολιτική και θρησκευτική ταυτότητα των κατοίκων της αυτοκρατορίας.Ο Βυζαντινός υπήκοος θα πρέπει να είναι και χριστιανός. Σε κάθε περίπτωση δεν αντιλέγουμε ότι πάντα στον ρούν της ιστορίας οι εξουσιαστές προσπαθούσαν και θα προσπαθούν να ελέγξουν το θρησκευτικό αίσθημα των λαών που εξουσιάζουν. Πολλά τα παραδείγματα από τις αυτοκρατορίες της Παλαιάς Διαθήκης, έως τις αυτοκρατορίες των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Όμως το πείραμα του Βυζαντίου διεκδικεί την παγκόσμιο πρωτοτυπία. Για πρώτη φορά έγινε συνειδητή εκπαιδευτική προσπάθεια οι άνθρωποι να ενωθούν ενώπιον ενός συγκεκριμένου προσωπικού θεού, διαλύοντας την απειρία και την ελευθερία του σκέπτεσθαι οντολογικώς σύμφωνα με τον Ελληνικό Λόγο.Για πρώτη φορά έγινε συνειδητή προσπάθεια οι άνθρωποι να ενωθούν νοητικά άρα και ηθικά έναντι του προσωπικού θεού της Καινής Διαθήκης, καταρρίπτοντας ολόκληρο τον τρόπο σκέψης της ελευθέρας και οντολογικής σκέψης των Ελλήνων οι οποίοι ποτέ δεν προσπάθησαν να προσωποποιήσουν και να ηθικοποιήσουν και να λατρέψουν κανένα θεό, ατενίζοντας και περνώντας γνωσιολογικά ευχάριστα παρατηρώντας το άπειρο. Από αυτό μάλλον το σημείο εκκινεί η αντιδραστικότητα του Ιουλιανού στην εκχριστιανοποίηση του Βυζαντίου.